TSUE doprecyzował „nadzwyczajne okoliczności” przy odszkodowaniach

Art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 określa zasady wypłaty odszkodowania pasażerom za opóźnienia lub odwołania lotów. Przepisy te przewidują, że przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania, jeżeli opóźnienie lub anulacja jest wynikiem „nadzwyczajnych okoliczności” – takich, których operator nie mógł uniknąć nawet przy zachowaniu wszelkiej należytej staranności w związku z bieżącą działalnością operacyjną.

Sąd rejonowy w Warszawie miał wątpliwości: czy każda decyzja organu zarządzania ruchem lotniczym (np. dotycząca przydziału opóźnionych slotów startowych), niezależnie od jej długości i skutku dla pasażerów, może być uznana za nadzwyczajną okoliczność, oraz czy operator lotniczy może powołać się na kolejne połączenie lotnicze jako element, który „zmniejsza skutki” opóźnienia spowodowanego przez takie decyzje, więc zwrócono się z pytaniem prejudycjalnym o wykładnię prawa unijnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Luksemburski sąd orzekł w sprawie T-134/25 (zakłócenie rejsu PLL LOT nr 6110 z Izmiru do Warszawy; opóźnienie przylotu samolotu na „Okęcie” przekroczyło trzy godziny), że nie każda decyzja organów zarządzania ruchem lotniczym może automatycznie zostać uznana za nadzwyczajną okoliczność. Każdorazowo konieczna jest ocena: charakteru danego zdarzenia, stopnia jego wpływu na konkretny lot, oraz tego, czy linie lotnicze miały realną możliwość ograniczenia skutków opóźnienia poprzez odpowiednie działania operacyjne. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej przypomniał również, że ciężar dowodu w zakresie wykazania nadzwyczajnych okoliczności oraz podjęcia „wszelkich racjonalnych środków” spoczywa na przewoźniku lotniczym.

Wyrok ma znaczenie praktyczne i precedensowe dla setek spraw dotyczących praw pasażerów lotniczych, ponieważ: wyjaśnia, jakie okoliczności można uznać za „nadzwyczajne” w świetle unijnych przepisów o odszkodowaniach za opóźnienia i odwołania lotów, umożliwia precyzyjniejsze stosowanie tych przepisów przez sądy krajowe, oraz wskazuje, kiedy przewoźnik może, a kiedy nie może skutecznie powołać się na decyzje zarządzania ruchem lotniczym, by uniknąć odpowiedzialności.

Wyrok wpisuje się w ugruntowaną linię orzeczniczą unijnego sądu, która restrykcyjnie interpretuje wyjątki od obowiązku wypłaty odszkodowań pasażerom. Dla linii lotniczych oznacza to konieczność jeszcze dokładniejszego dokumentowania przyczyn zakłóceń operacyjnych oraz podejmowanych działań naprawczych. Z perspektywy pasażerów orzeczenie wzmacnia ochronę wynikającą z unijnych przepisów, ograniczając możliwość nadużywania przez przewoźników argumentu nadzwyczajnych okoliczności. Sprawa T-134/25 potwierdza, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej konsekwentnie dąży do jednolitego i prokonsumenckiego stosowania prawa lotniczego w Unii Europejskiej, co w dłuższej perspektywie wpływa na stabilność i przewidywalność regulacyjną rynku.